Regelgeving
Vergunningvrij bouwen: wat mag er nog?
Het korte antwoord waar je waarschijnlijk niet blij van wordt: voor een loods of schuur van een werkbaar formaat is vergunningvrij bouwen zelden mogelijk. We leggen hieronder uit waarom, wat er wél kan, en wat je moet doen als je toch een vergunning nodig hebt. Dan weet je waar je aan toe bent voordat je begint.
Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking is getreden, bestaan er geen landelijke regels meer voor vergunningvrij bouwen. Je gemeente bepaalt het zelf, in het omgevingsplan. Wat je buurgemeente toestaat, zegt dus niets over wat bij jou mag.
Hoe het nu werkt
Vroeger stond het landelijk geregeld in het Besluit omgevingsrecht (Bor). Dat gold voor heel Nederland en je kon het gewoon opzoeken. Dat is voorbij. Elke gemeente vult nu zelf in wat er zonder vergunning mag, en kan die regels strenger of juist soepeler maken.
Veel gemeenten zijn daar nog niet aan toegekomen. Zolang dat zo is, gelden de overgangsregels — de zogeheten bruidsschat. Dat zijn in de kern de oude landelijke regels, tijdelijk overgezet naar het omgevingsplan.
Wil je precies weten hoe die overgang zit, lees dan ons artikel over de bruidsschat.
De voorwaarden onder de bruidsschat
Heeft jouw gemeente de regels nog niet aangepast, dan zijn dit de belangrijkste voorwaarden voor een bijbehorend bouwwerk:
- Het bouwwerk staat in het bebouwingsgebied (het achtererfgebied)
- De totale oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken is maximaal 150 m² — vaak minder, afhankelijk van de grootte van je perceel
- De bouwhoogte is maximaal 5 meter
- Bestaande bebouwing telt mee in dat totaal
Dit zijn de belangrijkste voorwaarden, niet alle voorwaarden. Ze gelden alleen zolang jouw gemeente niets eigens heeft vastgelegd.
Waarom je loods er meestal niet onder valt
We krijgen deze vraag bijna dagelijks, en het antwoord is meestal hetzelfde. Er zijn drie struikelblokken, en je hoeft er maar één te raken.
1. De oppervlakte
De 150 m² is een bovengrens, geen recht — en bestaande bebouwing telt mee. Op een normaal perceel blijft er vaak veel minder over. Een loods waar je echt iets mee kunt, is al snel groter dan wat er nog vrij is.
2. De hoogte
Met een goothoogte van 3 meter en een gebruikelijke dakhelling van 7 tot 10 graden zit je bij een loods van 10 meter breed al rond de 4,2 meter nokhoogte. Wil je een sectionaaldeur waar een tractor of camper door kan, dan gaat de goothoogte omhoog en ben je die 5 meter zo voorbij.
3. De locatie
Buiten het achtererfgebied, in het buitengebied of bij een agrarische bestemming gelden andere regels vanuit het omgevingsplan. Juist daar staan de meeste loodsen.
Vergunningvrij is niet regelvrij. Ook zonder vergunning moet je bouwwerk voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving: constructieve veiligheid, brandveiligheid en gezondheid. Vergunningvrij betekent alleen dat je vooraf geen toestemming hoeft te vragen.
Wat je dan wél doet
- 1
Doe eerst de vergunningcheck
Via het Omgevingsloket controleer je in een paar minuten of je voor jouw adres en plan een vergunning nodig hebt. Doe dit vóórdat je iets bestelt.
- 2
Bel je gemeente
De check geeft een indicatie; je gemeente geeft uitsluitsel. Vraag meteen naar het omgevingsplan voor jouw perceel en of er nog bruidsschat-regels gelden.
- 3
Vraag ons de tekeningen en berekeningen
Wij leveren de constructietekeningen en -berekeningen van je gebouw, berekend op de sneeuw- en windbelasting van jouw locatie. Die heb je nodig voor de aanvraag.
- 4
Dien de aanvraag in
Dat doe je zelf of via een bouwkundig tekenaar. Houd rekening met de behandeltermijn van je gemeente in je planning — die staat los van onze levertijd van 6 tot 8 weken.
Verder lezen over vergunningen
Per onderwerp gaan we dieper in op de regels. Begin hierboven, en lees door wat op jouw situatie van toepassing is.
Vergunning voor een loods
De complete aanvraagprocedure, gevolgklassen en wat je moet aanleveren.
Lees verderBouwvergunning schuur
Specifiek voor schuren en kleinere bijgebouwen.
Lees verderDe bruidsschat
Welke oude regels nog gelden en hoe lang dat zo blijft.
Lees verderLoods bouwen en de gemeente
Hoe je het gesprek met je gemeente aanpakt.
Lees verderBrandveiligheid en erfgrenzen
Afstand tot de perceelgrens en wat dat betekent voor je wanden.
Lees verderWet kwaliteitsborging (Wkb)
Wat de Wkb voor een zelfbouwer betekent.
Lees verderVeelgestelde vragen
Mag ik een loods vergunningvrij bouwen?
Meestal niet. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, zijn er geen landelijke regels meer voor vergunningvrij bouwen: elke gemeente bepaalt dat zelf in het omgevingsplan. Heeft je gemeente dat nog niet aangepast, dan gelden de overgangsregels uit de bruidsschat. Ook onder die regels valt een loods er meestal buiten, omdat de oppervlakte- en hoogtegrenzen te laag liggen voor een gebouw van dit formaat.
Wat zijn de voorwaarden onder de bruidsschat?
Zolang je gemeente niets heeft aangepast, gelden onder meer deze voorwaarden: het bouwwerk staat in het bebouwingsgebied (achtererfgebied), de totale oppervlakte aan bijbehorende bouwwerken is maximaal 150 m² — vaak minder, afhankelijk van de grootte van je perceel — en de bouwhoogte is maximaal 5 meter. Dit zijn de belangrijkste, niet de enige voorwaarden.
Geldt 150 m² voor iedereen?
Nee, en dat is een veelgemaakte denkfout. De 150 m² is een bovengrens, geen recht. Hoeveel je daadwerkelijk mag bebouwen hangt af van de grootte van je bebouwingsgebied, en op kleinere percelen ligt de grens fors lager. Bovendien telt bestaande bebouwing mee in dat totaal.
Waarom valt mijn loods er meestal buiten?
Er zijn drie struikelblokken. Oppervlakte: een werkbare loods is al snel groter dan wat er nog vrij is. Hoogte: met een goothoogte van 3 meter en een normale dakhelling zit je snel boven de 5 meter nokhoogte. En de locatie: in het buitengebied of buiten het achtererfgebied gelden andere en vaak strengere regels vanuit het omgevingsplan.
Vergunningvrij betekent toch dat ik nergens aan hoef te voldoen?
Nee. Ook een vergunningvrij bouwwerk moet voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — dus aan de eisen voor constructieve veiligheid, brandveiligheid en gezondheid. Vergunningvrij betekent alleen dat je vooraf geen toestemming hoeft te vragen, niet dat de regels niet gelden.
Hoe weet ik zeker wat er bij mij mag?
Doe de vergunningcheck in het Omgevingsloket en leg je plan daarnaast voor aan je gemeente. Dat is de enige manier om zekerheid te krijgen, want de regels verschillen per gemeente en soms zelfs per perceel. Doe dit voordat je iets bestelt.
Wat levert Optistaal voor een vergunningsaanvraag?
Wij leveren de constructietekeningen en de constructieberekeningen van je gebouw. Die heb je nodig voor de aanvraag. De aanvraag zelf doe je bij je eigen gemeente, eventueel met hulp van een bouwkundig tekenaar of adviseur.
Deze pagina beschrijft de hoofdlijnen en is geen juridisch advies. De regels verschillen per gemeente en soms per perceel. Controleer je situatie altijd bij je eigen gemeente.
Twijfel je of je een vergunning nodig hebt?
Bel even. We hebben deze route honderd keer meegemaakt en denken graag mee voordat je iets bestelt.