Vergunningen12 min leestijd

De bruidsschat: welke oude regels gelden er nog voor het bouwen van een loods?

Name: Optistaal
Price range: $$

Toen de Omgevingswet op 1 januari 2024 inging, kreeg elke gemeente automatisch een pakket overgangsregels: de bruidsschat. Maar wat zijn die regels precies? En hoe lang gelden ze nog? In dit artikel leggen we de bruidsschat uit en wat het betekent als u een loods wilt bouwen.

Wat is de bruidsschat?

De bruidsschat is de bijnaam voor een grote set rijksregels die op 1 januari 2024 automatisch zijn overgeheveld naar het omgevingsplan van elke gemeente in Nederland. De naam is een metafoor: zoals een bruid een bruidsschat meekrijgt bij het huwelijk, zo kreeg elke gemeente een pakket regels "mee" bij de invoering van de Omgevingswet.

Voorheen stonden deze regels in landelijke wetten en besluiten die voor heel Nederland golden, zoals het:

Besluit omgevingsrecht (Bor)

Bevatte de regels voor vergunningvrij bouwen (bijlage II)

Activiteitenbesluit milieubeheer

Milieuregels voor bedrijven en activiteiten

Besluit ruimtelijke ordening (Bro)

Regels over bestemmingsplannen

Besluit bodemkwaliteit

Regels over bodemverontreiniging en grondverzet

Al deze regels zijn nu onderdeel van het omgevingsplan van uw gemeente. Ze gelden als overgangsrecht totdat de gemeente ze vervangt door eigen, lokale regels.

Waarom bestaat de bruidsschat?

De Omgevingswet is gebouwd op het principe van decentralisatie: gemeenten mogen zelf bepalen welke regels gelden voor bouwen, milieu en ruimtelijke ordening. Maar op 1 januari 2024 had vrijwel geen enkele gemeente al een volledig nieuw omgevingsplan klaar.

Zonder de bruidsschat zou er een juridisch vacuüm ontstaan: de oude wetten zijn ingetrokken, maar de nieuwe gemeentelijke regels bestaan nog niet. De bruidsschat voorkomt dit door de oude regels als vangnet in het omgevingsplan te plaatsen.

In de praktijk betekent dit dat de regels die u kende van voor 2024 in de meeste gemeenten nog steeds gelden. Maar dit kan per gemeente veranderen zodra ze het omgevingsplan aanpassen. Dat is waarom een vergunningcheck zo belangrijk is.

De oude regels voor vergunningvrij bouwen

De belangrijkste regels voor vergunningvrij bouwen kwamen uit het Besluit omgevingsrecht (Bor), bijlage II. Deze regels staan nu als bruidsschat in het omgevingsplan. Hieronder de regels die relevant zijn voor het bouwen van een loods of bijgebouw:

Vergunningvrij bijgebouw (achtererfgebied)

Voorwaarden (alle moeten worden vervuld)

Locatie: In het achtererfgebied (achter de lijn die loopt door het voorste punt van het hoofdgebouw)

Maximale oppervlakte: Alle bijgebouwen samen maximaal 150 m², mits het bebouwingspercentage van het achtererf niet meer dan 50% wordt. Bij percelen kleiner dan 300 m² gelden lagere grenzen.

Maximale hoogte: 5 meter (gemeten vanaf het aansluitende afgewerkte terrein)

Afstand tot voorgevel: Meer dan 1 meter achter de voorgevelrooilijn

Functioneel ondergeschikt: Het bijgebouw moet functioneel ondergeschikt zijn aan het hoofdgebouw (bijv. opslag, stalling, werkplaats -- geen zelfstandige woning of bedrijfsvoering)

Niet in strijd met bestemmingsplan: Het gebruik mag niet in strijd zijn met het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan). Een loods voor agrarisch gebruik op een woonbestemming is bijvoorbeeld niet toegestaan.

Technische eisen: Het bouwwerk moet voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), ook als het vergunningvrij is.

Overige vergunningvrije bouwwerken (selectie)

Erfafscheiding: Tot 2 meter hoog (achter voorgevelrooilijn), tot 1 meter hoog (voor voorgevelrooilijn)

Dakkapel: Aan de achterzijde, onder voorwaarden (max. 50% dakvlak, min. 0.5m van nok en dakrand)

Kozijnen/gevelpanelen: Vervangen in bestaande gevel, mits geen verandering van draagconstructie

Zonwering/zonnepanelen: Op het dak of aan de gevel, binnen het bouwvlak

Speeltoestel: Maximaal 2.5 meter hoog

Let op: deze regels gelden als bruidsschat zolang uw gemeente ze niet heeft aangepast. Uw gemeente kan strengere of soepelere regels hebben vastgesteld. Doe altijd een vergunningcheck voor uw specifieke locatie.

Hoe lang geldt de bruidsschat?

Er is geen vaste einddatum voor de bruidsschat. De regels blijven gelden totdat de gemeente ze vervangt door eigen regels in het omgevingsplan. Gemeenten hebben tot uiterlijk 2032 de tijd om hun omgevingsplan volledig op orde te hebben, maar velen zullen eerder klaar zijn.

In de praktijk betekent dit:

2024 - 2026Huidige situatie

De meeste gemeenten werken nog met de bruidsschat. Slechts een klein deel heeft het omgevingsplan al aangepast.

2026 - 2029

Steeds meer gemeenten stellen eigen regels vast. De regels kunnen per gemeente gaan verschillen.

2029 - 2032

Alle gemeenten moeten hun omgevingsplan afronden. De bruidsschat wordt stap voor stap vervangen.

Hoe weet u wat uw gemeente doet?

Er zijn drie manieren om te achterhalen of uw gemeente de bruidsschat al heeft aangepast:

Vergunningcheck (aanbevolen)

De vergunningcheck via het Omgevingsloket houdt automatisch rekening met het geldende omgevingsplan, inclusief eventuele wijzigingen van de bruidsschat. De vragen zijn gebaseerd op uw daadwerkelijke bouwlocatie.

Naar de vergunningcheck

Regels op de Kaart

Via 'Regels op de Kaart' kunt u het omgevingsplan van uw gemeente inzien. Zoek op uw locatie en bekijk welke regels er gelden voor bouwen.

Naar Regels op de Kaart

Contact met de gemeente

Bel of mail het vergunningenloket van uw gemeente. Vraag specifiek of de bruidsschat-regels voor vergunningvrij bouwen nog gelden, of dat er eigen regels zijn vastgesteld.

De bruidsschat en uw loods

Wat betekent de bruidsschat concreet als u een stalen loods wilt bouwen? Dat hangt af van de afmetingen:

Mogelijk vergunningvrij

Als uw loods voldoet aan alle bruidsschat-voorwaarden:

Maximaal 150 m²
Maximaal 5 meter hoog
In het achtererfgebied
Functioneel ondergeschikt
Passend in omgevingsplan

Bijvoorbeeld: loods van 8x16m (128 m2), 4.5m hoog

Vergunning nodig

Als uw loods niet aan een of meer voorwaarden voldoet:

Groter dan 150 m²
Hoger dan 5 meter
Buiten het achtererfgebied
Op een leeg perceel
Niet passend in omgevingsplan

Bijvoorbeeld: loods van 10x20m (200 m2), 5.5m hoog

Belangrijk: ook als uw loods vergunningvrij is onder de bruidsschat, moet u bij nieuwbouw in gevolgklasse 1 een kwaliteitsborger inschakelen en een bouwmelding indienen. Vergunningvrij betekent niet meldingsvrij.

Bekijk wat een loods kost inclusief vergunning en kwaliteitsborger

Veelgestelde vragen

Wat is de bruidsschat in de Omgevingswet?

De bruidsschat is een set overgangsregels die automatisch in het omgevingsplan van elke gemeente is opgenomen toen de Omgevingswet op 1 januari 2024 inging. Het zijn de oude rijksregels (uit het Besluit omgevingsrecht, Activiteitenbesluit en andere regelgeving) die als vangnet dienen totdat de gemeente eigen regels vaststelt.

Hoe lang blijft de bruidsschat geldig?

De bruidsschat blijft gelden totdat de gemeente deze regels vervangt door eigen regels in het omgevingsplan. Er is geen einddatum vastgesteld. Sommige gemeenten kunnen dit binnen een paar jaar doen, andere nemen er langer over. Gemeenten hebben tot uiterlijk 2032 de tijd om hun omgevingsplan volledig op orde te hebben.

Welke oude regels voor vergunningvrij bouwen zitten in de bruidsschat?

De bruidsschat bevat de regels uit het voormalige Besluit omgevingsrecht (Bor), bijlage II. Dit zijn onder andere: bijbehorende bouwwerken in het achtererfgebied tot 150 m2 en 5 meter hoog, dakkapellen aan de achterzijde, erfafscheidingen tot 2 meter hoog, en diverse kleine bouwwerken. Deze regels gelden nu als onderdeel van het omgevingsplan.

Kan mijn gemeente de bruidsschat-regels strenger of soepeler maken?

Ja, dat is precies de bedoeling van de Omgevingswet. Elke gemeente kan de bruidsschat-regels aanpassen: strenger maken (strengere eisen voor vergunningvrij bouwen) of juist soepeler (meer vergunningvrij toestaan). Zolang de gemeente dit niet heeft gedaan, gelden de bruidsschat-regels als overgangsrecht.

Hoe weet ik of mijn gemeente de bruidsschat al heeft aangepast?

De betrouwbaarste manier is de vergunningcheck via het Omgevingsloket (omgevingswet.overheid.nl). Deze check houdt automatisch rekening met het geldende omgevingsplan van uw gemeente, inclusief eventuele wijzigingen van de bruidsschat. U kunt ook contact opnemen met uw gemeente of het omgevingsplan raadplegen via Regels op de kaart.